Woonautoriteit of betutteling?

Vanuit het verleden is het toezicht op corporaties geregeld via drie kanalen:
- De Raad van Commissarissen, toezichthouder op de algehele bedrijfsvoering en de investeringen;
- Het Ministerie van VROM, regulier extern toezichthouder op de corporatie volgens de voorwaarden van het BBSH (Besluit Beheer Sociale Huisvesting);
- Het CFV (Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting), onafhankelijke financieel georiënteerde toezichthouder.

Naar aanleiding van enkele incidenten bij corporaties waarbij de minister onlangs heeft ingegrepen, is de vraag ontstaan om een aanvulling op dit toezicht.

Minister Van der Laan heeft vervolgens de voorkeur uitgesproken voor het uitbouwen van het CFV. Het CFV wordt een nieuwe Autoriteit: verantwoordelijk voor de uitvoering van het totale overheidstoezicht op corporaties. Deze Autoriteit gaat toezien op de financiën van de corporaties en op de naleving van wet- en regelgeving. Ook zal de Autoriteit erop toezien of de corporaties voldoende presteren en efficiënter werken. Voor het externe toezicht beoordeelt de Autoriteit de verklaringen die de Raden van Commissarissen van de corporaties moeten afgeven over het maatschappelijke presteren, de financiële continuïteit, de inzet van het vermogen en de doelmatigheid, de rechtmatigheid, de integriteit en de governance. Dit voorstel ligt nu bij de Raad van State.

Naar ik begrijp, moeten bepaalde besluiten ook voorgelegd worden aan deze Autoriteit en zal bij een corporatie groter dan 10.000 woningen een dubbele bestuurder verplicht worden gesteld. In mijn optiek een te ver gaande betutteling waarbij de basis vertroebelt. Verantwoordelijkheden moeten blijven liggen waar ze horen. Directie/bestuur en toezichthouders moeten vooral doen waarvoor ze betaald worden. Integer handelen, passend bij de maatschappelijke context, is vanzelfsprekend. Doen ze dat niet, moet er snel en streng ingegrepen worden. De lijn met de overheid blijft, maar de lijn verandert niet in een kabel.

Publiek belang waarborgen
Mijn voorkeur ligt in lijn met het voorstel van Aedes; een onafhankelijke woonautoriteit die de toezichtsrol van de overheid voor een groot deel overneemt. Zoals Rien Meijerink stelt: “Belanghouders moeten ergens terecht kunnen om een publieke organisatie terug te kunnen fluiten. Daarmee wordt het publieke belang beter gewaarborgd. De bedoeling van deze ‘last resort’ is niet dat het gebruikt wordt, maar dat het bestaan ervan een disciplinerende werking heeft.”